Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao giữa cái nắng hầm hập 40 độ C của mùa hè, những sạp chả cá ngoài chợ vẫn bày lộ thiên từ sáng đến chiều mà không hề có dấu hiệu ôi thiu, chảy nhớt hay bốc mùi? Câu trả lời không nằm ở kỹ năng chế biến gia truyền như lời các tiểu thương quảng cáo, mà nằm ở một thế giới ngầm của hóa chất và những thủ thuật “hồi sinh” thực phẩm bẩn. Sự thật có thể khiến bạn rùng mình khi biết rằng quy trình sản xuất chả cá “bất tử” bắt đầu ngay từ khâu thu mua nguyên liệu rẻ tiền, thậm chí là cá đã phân hủy, sau đó được tẩy trắng và “gia cố” cấu trúc bằng một loạt phụ kinh dị.
Sự thật kinh hoàng về nguyên liệu “phế phẩm” được phù phép thành đặc sản
Nhiều người tiêu dùng vẫn tin rằng chả cá ngon phải làm từ cá tươi rói vừa đánh bắt lên. Thế nhưng, để tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh giá nguyên liệu leo thang, không ít cơ sở sản xuất đã sử dụng cá tạp, cá ươn, thậm chí là cá chết lâu ngày đã bốc mùi hôi thối. Để biến đống “rác thải thủy sản” này thành miếng chả trắng trẻo, người ta sử dụng hóa chất tẩy trắng cực mạnh (thường là Sodium Hyposulfite). Sau khi được ngâm trong bồn hóa chất, thịt cá đen sạm, mục nát bỗng trở nên trắng phau, mất sạch mùi hôi. Để tạo độ dai “sần sật” đặc trưng mà khách hàng ưa chuộng, thay vì giã tay kỳ công, các chủ xưởng đổ vào máy xay hành tá bột nở, bột biến tính và đặc biệt là Borax (hàn the) – một chất cấm tuyệt đối trong thực phẩm nhưng lại là “linh hồn” giúp miếng chả cá giữ được hình dáng và độ giòn dù có để ngoài trời bao lâu đi chăng nữa. Highlight ý chính chả cá: Độ dai của chả cá công nghiệp không đến từ cơ thịt cá mà đến từ phản ứng hóa học giữa các chất phụ gia và tinh bột, biến miếng chả thành một khối polymer thực phẩm đúng nghĩa.
Chiêu trò “ướp xác” bằng Formol và chất bảo quản cực độc
Tại sao chả cá không thiu suốt một tuần lễ? Bí mật nằm ở “công nghệ ướp xác” bằng Formol (Formaldehyde). Đây là loại hóa chất vốn dùng để bảo quản thi thể trong y học, có khả năng diệt khuẩn cực mạnh, ngăn chặn mọi quá trình phân hủy tự nhiên. Khi miếng chả cá được tẩm Formol, nó trở nên bất khả xâm phạm trước vi khuẩn và ruồi nhặng. Thậm chí, nhiều tiểu thương còn sử dụng các loại thuốc kháng sinh quá hạn hoặc chất chống nấm mốc liều cao trộn trực tiếp vào nhân chả. Những chất này khi đi vào cơ thể người sẽ tích tụ tại gan, thận, lâu dần gây ra các bệnh mãn tính và ung thư. Điều gây tranh cãi nhất hiện nay là ranh giới mong manh giữa “phụ gia được phép” và “hóa chất độc hại”. Các nhà sản xuất luôn biện minh rằng họ chỉ dùng trong ngưỡng cho phép, những ai kiểm soát được tổng lượng hóa chất mà một người tiêu thụ khi miếng chả cá đó đã đi qua tay hàng loạt khâu trung gian, mỗi khâu lại “bồi” thêm một ít chất bảo quản để giữ hàng tươi lâu?
Cái bẫy của sự tiện lợi và thị hiếu “ngon – bổ – rẻ”
Chúng ta, những người tiêu dùng, cũng có một phần trách nhiệm trong việc nuôi dưỡng những chiêu trò này. Chính tâm lý thích ăn đồ dai, nhìn phải trắng sạch nhưng giá phải rẻ như cho đã ép các nhà sản xuất phải tìm đến con đường tà đạo. Một cân cá tươi hiện nay có giá không hề rẻ, cộng thêm chi phí nhân công, điện nước, gia vị, nếu bán với giá rẻ mạt ngoài chợ thì chắc chắn chỉ có “cá giả” hoặc “cá ướp xác”. Những miếng chả cá chiên vàng rộm, thơm nức mũi thực chất chỉ là lớp vỏ bọc hoàn hảo cho sự thối rữa bên trong. Sự nguy hiểm của chả cá bẩn nằm ở chỗ nó đánh lừa hoàn toàn khứu giác và vị giác của con người bằng hương liệu nhân tạo (bột ngọt, hương cá tổng hợp) và màu thực phẩm công nghiệp, khiến chúng ta tự nguyện nạp chất độc vào người mà vẫn tấm tắc khen ngon.
Làm thế nào để thoát khỏi mê hồn trận chả cá bẩn?
Dù các cơ quan chức năng đã có nhiều đợt thanh tra, nhưng vì lợi nhuận, những xưởng sản xuất chả cá “ma” vẫn mọc lên như nấm sau mưa. Cách duy nhất để bảo vệ bản thân không phải là tẩy chay món chả cá truyền thống, mà là trở thành một người tiêu dùng thông minh và khắt khe. Chả cá tự nhiên, không hóa chất thường có màu trắng ngà hoặc hơi xám (tùy loại cá), độ dai vừa phải, khi ăn có vị ngọt thanh của thịt cá và mùi thơm đặc trưng không nồng nặc. Đặc biệt, chả cá sạch rất dễ bị thiu nếu để ở nhiệt độ phòng quá 4-6 tiếng trong mùa hè. Nếu bạn mua một miếng chả cá mà để quên trên bàn bếp đến sáng hôm sau vẫn thấy nó “tươi như mới”, thì xin chia buồn, bạn vừa mua phải một “xác ướp” hóa chất. Đã đến lúc chúng ta cần ưu tiên các nguồn cung ứng uy tín, có giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, dù mức giá có thể cao hơn đôi chút. Đừng để miếng chả cá rẻ tiền trở thành tấm vé đưa bạn đến giường bệnh nhanh hơn bao giờ hết.
